Дауларды сотқа дейінгі шешуді енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асыру туралы ереже
Жекелеген дау санаттары бойынша дауларды (жанжалдарды) медиация арқылы сотқа дейінгі реттеуді енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асыру туралы ереже
Бекітілді
төрағасының бұйрығымен
Жоғарғы сот
Қазақстан Республикасы
2017 жылғы қаңтар, № ____
Лауазым
енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асыру туралы
дауларды (жанжалдарды) сотқа дейінгі реттеу
даулардың кейбір санаттары бойынша медиация арқылы
1. Жалпы ережелер
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексіне және «Медиация туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленген осы Ереже даулардың (жанжалдардың) жекелеген санаттарын медиация арқылы сотқа дейінгі реттеуді енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асырудың мақсаттарын, міндеттерін және тәртібін анықтайды.
2. Осы Ережеде қолданылатын ұғымдар
2. Осы Ережеде келесі ұғымдар қолданылады:
1) Медиация – тараптардың ерікті келісімі бойынша жүзеге асырылатын, өзара қолайлы шешімге қол жеткізу мақсатында медиатордың (медиаторлардың) көмегімен тараптар арасындағы дауды (жанжалды) шешу рәсімі;
2) медиатор – тараптар кәсіби немесе кәсіби емес негізде медиация жүргізу үшін тартатын тәуелсіз жеке тұлға;
3) дауды (жанжалды) реттеу туралы келісім – медиация нәтижесінде тараптар арасында қол жеткізілген жазбаша келісім.
3. Пилоттық жобаның мақсаты мен міндеттері
3. Пилоттық жобаның мақсаты - азаматтық іс жүргізуге даулардың (жанжалдардың) жекелеген санаттарын медиация арқылы сотқа дейінгі реттеуді енгізу.
4. Пилоттық жобаның мақсаттары:
1) татуластыру рәсімдерін қолдану аясын кеңейту;
2) азаматтардың сот шығындарын барынша азайту;
3) халықтың дауды (жанжалды) соттан тыс реттеуге мүдделілігін анықтау.
5. Медиацияны талап ететін даулардың (жанжалдардың) санаты:
1) баланың мүддесі үшін (баланың тұрғылықты жерін анықтау, ата-ана мен баланың арасындағы қарым-қатынас тәртібін анықтау, баланы басқа адамдардан айыру, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру жүйесінде, жоғары білім беру жүйесінде күндізгі оқу түрінде оқитын ересек балаларды асырауға алимент өндіріп алу туралы);
2) Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 159-бабының 1-тармағына сәйкес татуластыру комиссиясына сотқа дейінгі міндетті шағымдану көзделмеген еңбек
3) тұқым қуалайтын;
4) жер учаскесінің шекараларын анықтауға, пәтерлерді су басуға қатысты көршілер арасында туындайтын даулар;
5) көшіру туралы, кондоминиумды басқару мәселелері бойынша;
6) некені бұзу және мүлікті бөлу туралы;
7) несие шарттары бойынша;
8) сақтандыру.
4. Пилоттық жобаны жүргізу қағидаттары
6. Медиация тараптардың келісімі бойынша сотта судья немесе татуластыру рәсімдерін жүзеге асыратын медиатор жүргізеді.
7. Медиация келесі қағидаттар негізінде жүзеге асырылады:
1) еріктілік;
2) медиация тараптарының теңдігі;
3) татуластыру рәсімдерін жүзеге асыратын медиатордың тәуелсіздігі мен бейтараптығы;
4) медиация рәсіміне араласуға жол бермеу;
5) құпиялылық;
6) қолданыстағы заңнама талаптарын сақтау.
5. Пилоттық жобаға қатысушылар
8. Пилоттық жобаның қатысушылары:
1) кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соттар;
2) азаматтық істерді қарайтын аудандық және оған теңестірілген соттар;
3) мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттар;
4) медиаторлар.
6. Пилоттық жобаны іске асыру тәртібі
9. Пилоттық жоба екі бағытта (сегменттерде) жүзеге асырылуда:
1) ұйымдастырушылық;
2) ақпараттық.
10. Ұйымдастырушылық сегментке мыналар кіреді:
— судьялардың жұмысын ұйымдастыру.
11. Ақпараттық сегментке мыналар кіреді:
1) Жоғарғы Соттың және жергілікті соттардың интернет-ресурстарында жекелеген санаттар бойынша дауларды (жанжалдарды) медиация арқылы сотқа дейінгі реттеуді енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асыру туралы ақпаратты орналастыру, сондай-ақ пилоттық жобаға қатысатын соттардың интернет-ресурстарында пилоттық жобаны іске асыру туралы тақырыптық бөлімдер құру;
2) БАҚ арқылы даулардың (жанжалдардың) жекелеген санаттары бойынша медиацияны енгізу бойынша пилоттық жобаны іске асыру бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу;
3) медиаторлардың, соның ішінде тәжірибелі заңгерлер мен ғалымдардың қатысуымен телеарналарда ақпараттық (талқылау) алаңдарын құру;
4) соттарда даулардың (жанжалдардың) жекелеген санаттары бойынша медиацияны енгізу бойынша пилоттық жоба туралы ақпараттық тақталарды орналастыру.
7. Медиацияны жүргізу
12. Медиацияны жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 48, 174, 179, 180, 194, 201, 246 және 277-баптарының, «Медиация туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) талаптарын және келесі ережелерді ескере отырып анықталады:
1) өтінішті алғаннан кейін судья Азаматтық іс жүргізу кодексінің 165-бабының 16) тармақшасына сәйкес тараптарға хабарлама жібереді (үлгісі қоса берілген), онда басқалармен қатар мыналар көрсетіледі:
— тараптардың дауды (жанжалды) медиация арқылы шешуге келісу арқылы істі аяқтау құқығы;
— дауды (жанжалды) медиация арқылы шешудің артықшылықтары туралы;
— пилоттық жобаға қатысу бойынша өз ұстанымын жазбаша түрде білдіру және тараптардың медиатормен медиация жүргізу туралы жазбаша келісімін 5 (бес) күн ішінде сотқа ұсыну қажеттілігі туралы;
— пилоттық жобаға қатысудан бас тартылған жағдайда, тараптар бұл туралы сотқа жазбаша өтініш беруі және істі сот талқылауына дайындау туралы шешімде көрсетілген әрекеттерді орындауды бастауы тиіс;
— кәсіби және кәсіби емес медиаторлардың тізімдері туралы;
— медиация бөлмелері туралы.
2) медиатордың медиацияны жүргізуі туралы өтініш берілген және сотқа тараптар мен медиатор арасында жасалған келісім ұсынылған кезде, іс бойынша іс жүргізу Азаматтық іс жүргізу кодексінің 272-бабының 7) тармақшасына сәйкес 10 (он) жұмыс күнінен аспайтын мерзімге тоқтатыла тұрады;
3) егер тараптар судьяның медиация жүргізуі туралы өтініш берсе, медиация сотта 10 жұмыс күні ішінде жүргізіледі;
4) татуластыру рәсімдерін жүргізетін медиатор тараптардың келісімімен немесе олардың өтініші бойынша, егер бұл медиация мақсаттарына жету үшін қажет болса, татуластыру рәсімдеріне басқа адамдардың қатысуына рұқсат беруге құқылы;
5) татуластыру рәсімдері барысында медиация тараптары қол жеткізген дауды (жанжалды) реттеу туралы келісім жазбаша түрде жасалады және тараптар қол қояды;
6) келісімде медиация тараптары, даудың (жанжалдың) нысанасы, татуластыру рәсімдерін жүзеге асыратын медиатор туралы ақпарат, сондай-ақ тараптар келіскен келісімнің шарттары, оларды жүзеге асыру әдістері мен мерзімдері, тараптардың медиацияның құпиялылығын сақтау міндеттемесі және оларды жүзеге асырмау немесе тиісінше жүзеге асырмау салдары көрсетілуі тиіс;
7) медиатордың медиация кезінде тараптар қол жеткізген дауды (жанжалды) реттеу туралы келісім немесе медиатордың медиация кезінде дауды (жанжалды) шешу мүмкін еместігіне байланысты тараптардың медиациядан жазбаша бас тартуы азаматтық істі жүргізуші судьяға 3 (үш) жұмыс күні ішінде жіберіледі;
8) істі жүргізуші судья Азаматтық іс жүргізу кодексінің 277-бабының 6) тармақшасына және Азаматтық іс жүргізу кодексінің 410-бабына сәйкес дауды (жанжалды) медиация арқылы реттеу туралы келісімді бекіту және іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы ұйғарым шығарады;
9) дауды (жанжалды) медиация арқылы реттеу туралы келісімді бекіту және іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы ұйғарым шығарған кезде сот Азаматтық іс жүргізу кодексінің 278-бабының үшінші бөлігіне сәйкес мемлекеттік баждың қайтарылуын көрсетеді;
10) Егер тараптар медиация кезінде келісімге келе алмаса, іс қайта басталады және сот отырысына дайындық әдеттегі тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл соттың іс жүргізуді қайта бастау туралы бұйрығында көрсетіледі;
11) егер тараптар медиацияны жүргізуден бас тартса, судья істі Азаматтық іс жүргізу кодексінің 165-бабында белгіленген тәртіппен сот талқылауына дайындайды.
8. Пилоттық жобаны ұйымдастыру
13. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Азаматтық істер жөніндегі сот алқасы:
1) пилоттық жобаның үйлестірушісі болып табылады;
2) пилоттық жобаны іске асыруға әдістемелік және нормативтік қолдау көрсетеді;
3) пилоттық жобаға қатысатын соттарға тиісті ақпараттық материалдарды жібереді;
4) пилоттық жобаға қатысатын соттардан алынған ақпаратты қорытындылайды.
14. Жергілікті соттарда пилоттық жобаны іске асыруды үйлестіру міндеті облыстық және оған теңестірілген соттардың азаматтық істер жөніндегі апелляциялық сот алқаларының төрағаларына жүктеледі.
15. Пилоттық жоба аяқталғаннан кейін үйлестіруші Жоғарғы Сот Төрағасына оның нәтижелері туралы есепті және сотқа дейінгі реттеу міндетті болып табылатын істердің санаттарын анықтаудың орындылығы туралы ұсыныстарды ұсынады.